Haruki Murakami, De kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren

De nieuwste Murakami heeft zijn start niet gemist. Alleen al van de originele Japanse versie gingen er duizenden exemplaren over de toonbank en ook in ons land verkocht het boek goed. Hapklare kost serveert de auteur nochtans niet. Vaak gaan zijn romans over loodzware thema's als verveling, depressie en het gebrek aan een doel in het leven. 

Met deze recentste leek het niet anders. Tsukuru leeft enkele weken in het niemandsland tussen leven en dood, nadat hij schijnbaar zonder reden uit een groep van vijf hechte vrienden wordt gezet. Pas wanneer zijn nieuwe vriendin Sala Kimoto erop aandringt, gaat hij de confrontatie met zijn verleden echt aan... maar is hij dan al niet veel te laat?

In tegenstelling tot wat de titel laat vermoeden, is 'De kleurloze' een boek met een opvallende en kleurrijke kaft. Te opvallend eigenlijk, voor wie gewoon raakte aan de sobere kaften van zijn andere boeken. Zelfs de bladzijden zijn speciaal: samen hebben ze de vorm van een rasp. 

Inhoudelijk kent het boek enerzijds wel het soort bevreemding dat Murakami's werk kenmerkt, al verdwijnen er geen olifanten, zijn er geen liften naar een andere wereld en worden er geen zussen door de tv geteleporteerd. De vragen in deze roman zijn realistischer, maar daarom niet minder dwingend. Je vraagt je samen met Tsukuru af wat de waarde van vriendschap kan zijn, of de ware liefde wel bestaat en hoe vergankelijk ze al dan niet is, of het verleden kan herhaald of zelfs veranderd worden... Grote vragen met meerkeuzeantwoorden, maar zonder verbetersleutel.

Heb ik dit boek graag gelezen? Ja. Zeker weten. En toch blijf ik een beetje op mijn honger zitten. Op het gevaar af te veel te verklappen: er mocht meer Sala in, meer Eri en meer Yuzu. Je krijgt met andere woorden vooral de mannelijke kijk op de zaak, terwijl de vrouwelijke visie minstens even boeiend lijkt.

Dat alles is maar een verzuchting in de marge. 'De kleurloze' is geschreven met een vanzelfsprekende vlotheid waar veel schrijvers een arm en een been voor over zouden hebben, terwijl het toch diep genoeg duikt om de lezer te laten onderdompelen in zichzelf. Kleurloos? Misschien. Maar in elk geval zeer mooi.

Haruki Murakami, De broodjesroofverhalen

Haruki Murakami is een van de groten van de hedendaagse literatuur. Ik leerde hem kennen door 'Norwegian Wood', het enige werk van hem dat verfilmd werd.

De broodjesroofverhalen is een dun boekje, ongeveer tachtig pagina's, alles inbegrepen. Het eigenlijke verhaal heeft er niet veel meer dan dertig, want het werd rijkelijk geïllustreerd met goudgroene prenten van Kat Menschik. Die prenten zijn kunstwerkjes op zich, op het randje van kitcherig met al dat blinkende goud, maar toch mooi en mysterieus genoeg.

Ook de twee verhalen baden in eenzelfde tweestrijd. De man die alles vertelt overvalt een bakkerij met een vriend in het eerste verhaal en biecht alles op aan zijn vrouw in het tweede. Het een en ander loopt niet zoals hij het had verwacht...

Mag je een overval plegen als je een onstilbare honger hebt? Zijn er geen andere, betere manieren om aan eten te geraken? Kan een 'vloek' je leven bepalen? Kan muziek de wereld redden? Interessante vragen die maar een half antwoord krijgen. Dat is wat je kan verwachten bij Murakami.

Eerlijk gezegd lees ik nog het liefst zijn romans, maar raak ik toch ook elke keer geboeid door zijn korte verhalen. De broodjesroof is heel toegankelijk en voor wie meerdere Murakami's gelezen heeft zelfs een beetje voorspelbaar. De oorspronkelijke teksten dateren dan ook al uit de jaren '80. Hoog tijd dat ik 1q84 eens uit de kast neem en daarin begin te lezen! Of hoe de broodjesroofverhalen smaken naar meer...

Osamu Tezuka, Ayako

Een jaar of twee geleden zag ik in deSingel de voorstelling 'Tezuka' van Sidi Larbi Cherkaoui, een meesterlijk eerbetoon van een choreograaf aan de bekende mangatekenaar. 

Zelf had ik ook al wel eens iets van Tezuka gelezen. Niet 'Astroboy', zijn bekendste werk, maar de eerste delen van 'Boeddha'. Zoals de naam al suggereert, beschrijft de auteur daarin het leven van Boeddha.

'Ayako' is recenter, zeker in Nederlandse vertaling. Het gaat over de (invloed)rijke familie Tenge die zichzelf ten val brengt. Hoofdpersonage in het eerste deel is Jiro, die na zijn militaire dienst naar zijn geboortedorp terugkeert en zo een familiale bal aan het rollen brengt die pas aan het einde van het derde deel met een klap tot stilstand zal komen. 

Alleen al voor die briljante apotheose is 'Ayako' het lezen waard. Het meisje is tegen die tijd door zowat iedereen gebruikt en misbruikt. Vreemd is het hoe ze, als een echte antiheld, de hele tijd de speelbal is van alles en iedereen. 

Allemaal hebben ze iets op te biechten: de dominante 'pater familias(sen)', Ayako's broers en zus,... Niet helemaal onvoorspelbaar zijn het vooral de mannen die zich van hun lelijkste kant laten zien. Vrouwen die er tegen in gaan worden verstoten of vermoord, al was het maar om de 'goede naam' van de familie zuiver te houden.

Tezuka ontmaskert ze allemaal, met hun nobele bedoelingen, de ongeloofwaardige verklaringen, de hebzucht, de corruptie, de machtshonger...

Personages die het meest beklijven zijn de jongste broer Shiro, bijzonder intelligent en aanvankelijk met een groot rechtvaardigheidsgevoel, O-Ryo, die zwakzinnig is maar een sleutelrol speelt in het eerste boek, en Ayako zelf natuurlijk.

De Nederlandstalige bewerking is meer dan gewoon een vertaling. Geregeld wordt er wat achtergrondinformatie gegeven, zodat je weet hoe je de gebeurtenissen uit het Japan van de jaren dertig, veertig of vijftig moet interpreteren. Anders dan de meeste manga's lees je het boek van links naar rechts en van achter naar voor, maar dat komt misschien omdat het eerder een graphic novel dan een strip is.

De drie delen vormen één sluitend geheel. Ik ben dan ook blij dat ik ze meteen alledrie na elkaar heb gelezen... Tijd om 'Boeddha' nog eens te gaan zoeken.