Dimitri Verhulst, De Laatkomer

Dimitri Verhulst is een vaste waarde geworden in het Vlaamse literaire landschap. Zijn romans zijn meestal dun, lezen heel vlot en hanteren een soort Vlaamse tussentaal die meestal als 'sappig' wordt omschreven. 'De laatkomer' is geen uitzondering. Na een tweetal uurtjes lezen had ik de avonturen van de gepensioneerde Désiré uit. 

Wil dat zeggen dat Verhulst een soort eenheidsworst is beginnen schrijven? Toch niet. Désiré Cordier is een bejaarde man die veinst dat hij dementeert, in de hoop op die manier verlost te raken van zijn Xanthippe en onder het motto 'beter laat dan nooit' de boel nog één keer goed op stelten te zetten voor hij voorgoed de strijdbijl begraaft. 

Het is een originele gedachte die de schrijver in staat stelt om heel wat schone schijn te ontmaskeren. Grappig, maar tegelijk ook een beetje wrang, zoals ook het hoofdpersonage moet vaststellen wanneer iedereen hem meer en meer als een onmondig kind gaat beschouwen. Zelf gezocht, natuurlijk, en het is natuurlijk de vraag of je dat ook wilt blijven volhouden. 

'De Laatkomer' mag misschien een dun boekje zijn, het zit vol pittoreske beschrijvingen die associaties aan 'De helaasheid der dingen' oproepen, kleurrijke en tegelijk herkenbare personages, de nodige diepgang en een niet zo voorspelbaar einde. Meer moet dat niet zijn.

Saskia Maaskant, Kieuw

Sommige boeken springen meteen in het ook. Dat was het geval bij 'Kieuw' van Saskia Maaskant. De rug van het boek had in de bibliotheek het label '2013' meegekregen. Even kijken dus. De voorkaft lijkt een bed vol zeewier, waarop een fotokader rust met daarin een wazige foto van een meisje. Op het glas van het kader liggen waterdruppels. Het ziet er allemaal vrij mysterieus aan en mijn nieuwsgierigheid was geprikkeld. 

Centraal in het boek staat het liefdesverhaal van Filia's oma en Kay, een vreemde jongen naar wie de titel verwijst. Filia zelf, een jaar of achttien, mocht jarenlang niet buiten komen van haar oma, want de wereld is niet te vertrouwen. Kers, Timber en Waldemar zijn het daar niet mee eens, maar zullen zij erin slagen Filia te bevrijden uit haar 'aquarium'?

'Kieuw' is vakkundig opgebouwd uit een afwisseling tussen Filia's besloten wereld waarin barstjes ontstaan en het dagboek van Omafélie waardoor ze haar zonet overleden oma beter leert begrijpen. Het is geen spannend boek, maar er gebeurt wel vanalles en je wil te weten komen welke rol de personages in elkaars leven zullen spelen of al gespeeld hebben. 

Heel veel aandacht ging ook naar de vormgeving. Behalve de mooie kaft, vallen ook de vele foto's en pentekeningen in retrokleuren op. Ook Omafélies dagboek en Filia's dromen kregen een extra kleurtint. 

Wat ik af en toe nog wat miste was wat meer diepgang bij sommige personages. Alleen oma en Filia krijgen drie dimensies, de anderen leer je nogal oppervlakkig kennen.

Dat hoeft de pret niet te bederven. 'Kieuw' is best een mooi boek, zeker als je van een retrosfeer houdt. De schrijfster gebruikt heel wat symboliek, ook in de namen van de personages. De twee verhaallijnen hadden van mij ook elk hun eigen leven mogen leiden, maar dan waren het twee heel verschillende boeken geworden.

Delphine Frantzen, Madame Pipi

Een beetje spijt heb ik wel, ja, over 'Madame Pipi'. Niet dat ik het boek gelezen heb, verre van. 

Het zit zo. Een paar weken geleden trok ik met de drie dochters naar het stripfestival van Turnhout. De meisjes zijn niet meteen grote stripfanaten, maar er was vanalles te doen en ze hadden wel zin in een uitstapje. Voor hen waren de interessantste activiteiten de workshops en de kinderanimatie; voor mij als papa was dat de kennismaking met de aanwezige auteurs. Van dat laatste kwam, zoals je al kunt vermoeden, maar weinig in huis. 

Eén van de mensen met wie ik wel een korte maar aangename babbel had is Delphine Frantzen, van wie ik nog niet had gehoord. Ze viel wel wat op, natuurlijk, als jonge vrouw in die voornamelijk mannelijke wereld van stripauteurs. 

Hier op de foto zie je ze aan het werk op het festival.

Haar debuutalbum heet dus 'Madame Pipi'. Ik doorbladerde het, want de tekenstijl sprak me op het eerste gezicht nog wel aan. Toen begon ik te twijfelen. Achteraf gezien heb ik gewoon de verkeerde pagina's opengeslagen, dat kan niet anders. Het boek is een pareltje en een (wc-)verfrissing in het huidige toch al gevarieerde aanbod. 

Spijt dus, dat ik het album daar niet gekocht heb en heb laten signeren...

Zoals je kunt verwachten gaat het verhaal over een toiletdame. Een interessant perspectief, want mensen blijken hun grootste geheimen aan de vriendelijke Marieke en haar gans toe te vertrouwen. In ruil geeft ze hen wat goede raad. Meer zeg ik niet. 

Hier en daar voel je de invloed van iemand als Brecht Evens met zijn prachtige 'Ergens waar je niet wil zijn', maar Delphine Frantzen heeft vooral een eigen palet en een eigen stem en ik kijk al reikhalzend als Jefke de gans uit naar een tweede striproman.

Rudi Vranckx en Caryl Strzelecki, De Gierenclub

Het is 31 december, de tijd van jaaroverzichten en de balans opmaken van het voorbije jaar. Een van de belangrijkste feiten daarin is de oorlog in Syrië. Te gruwelijk voor woorden. Vooral de beelden van stervende kinderen in een school die werd bestookt met sarin blijven bij... 

'De Gierenclub' gaat over de journalisten achter die beelden. Tekenaar Caryl Strzelecki volgde het voorbeeld van Joe Sacco en interviewde VRT-journalist Rudi Vranckx over zijn verslaggeving van de Arabische Lente. Het resultaat is een persoonlijke blik op de nieuwsfeiten zoals je die in het journaal nooit te zien krijgt. Daar houdt een journalist zich aan de feiten. In deze striproman is er ruimte voor persoonlijke bespiegelingen. Wel blijft het allemaal behoorlijk nuchter, waarbij Strzelecki zelf de journalist wordt en Vranckx de geïnterviewde. 

De tekenaar gebruikt twee verschillende tekenstijlen. Een minder afgelijnde stijl waarbij hij stiften gebruikt en heel schetsmatig te werk gaat om Vranckx en zichzelf te portretteren en een meer gedetailleerdere, ruwere stijl om de nieuwsbeelden weer te geven. Het kleurgebruik is erg functioneel en vaak afwezig. Slechts hier en daar worden lichte kleuren gebruikt. De dood van de Libische leider wordt met zwart en rood op papier gezet. Het zijn letterlijk zwarte bladzijden in het boek. Mooi zijn de tekeningen lang niet altijd, maar ze geven wel duidelijk het gevoel weer dat bij de revolutie en het bloedvergieten hoort. 

De tekst is een geslaagde combinatie van persoonlijke getuigenissen en de reflectie van Rudi Vranckx. Ze geeft de nieuwsbeelden een extra dimensie.

Blij word je niet van 'De Gierenclub', maar het is een interessant tijdsdocument.

Nick Hornby, About a boy

Van Nick Hornby heb ik al verschillende boeken gelezen: 'Juliet, naked' bijvoorbeeld, en 'High fidelity'. 'About a boy' valt niet uit de toon. Net als de twee andere romans gaat het over De Liefde en Het Leven. 

Zoals de voorflap van mijn filmeditie doet vermoeden heeft het boek twee hoofdfiguren: Marcus, de 'boy', en Will, een 36-jarige die op veel gebieden ook nog altijd een 'boy' is. Will is een rijke vrijgezel die ontdekt dat hij meer succes heeft bij de vrouwen wanneer hij zich kan voordoen als alleenstaande papa, totdat hij door de mand valt ten minste. De twaalfjarige Marcus woont bij zijn moeder Fiona, die haar scheiding moeilijk kan verwerken en in een depressie terechtkomt. De jongen wordt gepest op school en vindt bij Will de steun die hij nodig heeft. Totaal onverwacht krijgt hij ook hulp van Ellie, een rebelse vijftienjarige die het voor hem opneemt.

De hoofdstukken hebben afwisselend Marcus en Will als hoofdpersonage, een oude truc die ervoor zorgt dat je wat afwisseling krijgt. Wat mij betreft had Ellie haar eigen hoofdstukken mogen krijgen, want nu blijft ze wat te veel steken in het stereotype van de rebelse puber. Mooi is wel hoe Hornby Ellies moeder beschrijft, een aantrekkelijke vrouw van veertig die aan de ene kant geen raad weet met de dochter die haar nachtmerries bezorgt en aan de andere kant haar streken bijzonder grappig vindt, zelfs gehoopt had dat het karakter van haar baby pittig genoeg zou zijn om de wereld rondom haar op zijn kop te zetten...

Bij momenten heeft 'About a boy' een zeer hoog romantische komedie-gehalte. Het is niet toevallig dat Hugh Grant op de filmcover staat. Gelukkig snijdt Hornby zoals steeds dieper dan dat en gaat het boek niet alleen over hoe 'cool' je moet zijn om je mannetje te staan, maar vooral over hoe je het leven voldoende zin kunt geven om er geen eind aan te maken. Dat Kurt Cobain een belangrijke rol krijgt, is veelzeggend. In 2014 is het twintig jaar geleden dat de bekende zanger van Nirvana zich een kogel door het hoofd schoot.

Ik ben geen fan van Vijf-tv en bij momenten stak het boek wat tegen, maar naar het einde, wanneer de klemtoon wat meer op 'het existentiële' kwam te liggen, was het weer aangenamer om te lezen. Hornby's subtiele humor en rake typeringen trokken me uiteindelijk over de streep.

Sokal, Canardo 22, De oude eend en de zee

Hemingway, ik hoor het u graag denken. Of hoe Canardo met die bekende klassieker gaat lopen. Het antwoord is eendvoudig: niet. Ja, er is de oude vriend van inspecteur Canardo, kapitein Ballingway, uit het album 'De witte Cadillac', nu kapitein van een panoramische onderwaterboot voor toeristen en getrouwd met een veel jongere dame die hem van de fles houdt en hem drie maal per dag vertelt te zullen scheiden. En er is ook Momo le Mérou, de gestippelde tandbaars waar dit verhaal rond dobbert. Daar houdt de vergelijking zo ongeveer wel op.

Deze tweeëntwintigste Canardo sneert als vanouds cynisch links, rechts, boven en onder. Allemaal krijgen ze een rotte vis in het gezicht: Greenpeace, facebook, plastische chirurgie, verwende 'snotjong' op hun wii, hypercommerciële Hollywoodtekenfilms, politiek correcte bazelaars, kolonialisten en ex-kolonies, hotelmagnaten en ecotoeristen. En dan vergat ik haast nog de Aziatische markt voor 'erectiele' dierproducten...

'Aan wiens kant sta je eigenlijk', hoor ik iemand Sokal vragen. Cynisme kiest geen kant. Dat is tegelijk de kracht en zwakte van dit album: alles fileren is makkelijk, ook al gebeurt het met de nodige expertise. Misschien moet je 'De oude eend en de zee' lezen als een tijdsdocument, een satirische dwarsdoorsnede van hedendaagse trends, wat inhoudt dat de strip over een jaar of tien hopeloos verouderd kan zijn.

Het is trouwens een verrassend sober album: Canardo houdt het voor zijn doen behoorlijk nuchter (slechts drie dronken pagina's telde ik), zijn seksleven staat op een laag pitje en er wordt amper bloed vergoten. Dat mag ook al eens.

Een eindoordeel? Hmmm... 'De oude eend' is te goed om te verguizen, maar ik word soms wel wat moe van het eindeloze afkraken van alles en iedereen. Duurzaam toerisme en ecologie zullen vast hun zwakke punten hebben, maar hebben zeker hun bestaansrecht. Kinderen worden in de media misschien al te vaak op een voetstuk geplaatst, maar ze zo radicaal neerhalen is weer het andere extreem. Het doorprikken van allerlei heilige ballonnetjes gebeurt dan weer veel te weinig en dat waardeer ik wel ik deze strip. Het zal de tandbaarzen, gestippeld of gestreept, vast worst wezen.

Matt Haig, The Radleys

Wat ik over The Radleys wist voor ik erin begon te lezen? Bitter weinig, en dat bleek de ideale uitgangspositie. Een lovende recensie op een website voor adolescentenromans had me de weg gewezen, maar ik was al eeuwen geleden vergeten waarover het boek zou kunnen gaan. Het leek ook vrij evident: over een gezin en de problemen waarmee ze geconfronteerd worden, zeker? Dat is het ook, maar compleet anders dan je zou verwachten... en tegelijk ook weer niet.

Spreek ik in raadsels? Dat dacht ik al, maar ik doe het omdat ik nog niet te veel wil verraden. Het (eerste) kantelmoment, het etentje bij de buren, was eerst een lichte teleurstelling, maar tegen die tijd was ik al voldoende vertrouwd geraakt met de geëngageerde Clara en de fijngevoelige Rowan om te willen voortlezen. 

'The Radleys' combineert verschillende literaire genres: adolescentenroman, thriller, detective, om over dat andere genre nog maar even te zwijgen. Het bevat nuance, spanning, humor, en zet de gebeurtenissen geregeld op hun kop, terwijl het ook verrassend rechtlijnig is. Op een bepaalde manier eindigt het boek zoals verwacht, ook al is dat heel lang totaal niet wat je denkt te kunnen verwachten.

De thema's zijn identiteit, relaties, liefde, wat je je bij een jongerenroman voorstelt, maar met genoeg vraagstukken om volwassenen mee te laten genieten. Centraal staan het 'Boek der onthouding' en de vraag of we onze instincten de baas kunnen, of dat zelfs wenselijk is. Het is een brandend actuele vraag. Nooit hadden we meer objecten om verslaafd aan te raken dan nu. Hoe kunnen we dan vermijden eraan toe te geven? Heeft dat trouwens wel zin? Wat voor repercussies heeft dat, wanneer iemand zich jarenlang moet 'inhouden'?

'The Radleys' is heel vlot geschreven en kan makkelijk onderbroken worden, want het heeft korte hoofdstukken. Toch doe je dat meestal niet, want je wil gewoon vooruit...

En het einde? Ik kan me best verzoenen met het einde, hoewel het best wat minder braaf had gemogen...