Rop Zoutberg, Van Madrid naar de hemel

Spanje. Het land heeft iets magisch: de costa’s spreken tot de verbeelding, Barcelona is een toeristenmagneet, Sevilla lokt duizenden… Je zou al eens vergeten dat de echte hoofdstad van het land Madrid heet en dat daar ook heel wat interessants te beleven valt. 

De Nederlandse journalist en fotograaf Rop Zoutberg woonde jaren in Spanje. Zijn beide kinderen zijn er geboren. Dat levert hem een uniek perspectief op. Hij is tegelijk insider en buitenstaander. (Zelfs bij de geboorte van zijn kinderen was dat zo, maar ik wil nog niet alles verklappen.)

In 'Van Madrid naar de hemel' gaat hij op zoek naar oorzaken voor de economische crisis en sporen van het woelige politieke verleden. Vreemd is het dat het boek ook gelardeerd wordt met recepten en bezienswaardigheden, alsof Zoutberg niet altijd goed weet of hij nu verslaggever dan wel reisgids moet zijn. Het doet gelukkig niets af aan de waarde van het boek, maar het is wel een wat ongewone mix van tekstgenres. Als reisgids kun je het niet gebruiken, maar het is wel interessant als reislectuur... De verschillende teksten hangen nogal associatief aaneen en het is soms even zoeken waarom er een aantal samen een hoofdstuk vormen, maar elk stukje heeft een eigen kop, lijf en staart en de grote afwisseling zorgt ervoor dat het boek zich heel vlot laat lezen.

Rop Zoutberg analyseert (waarom de economische crisis in Spanje anders is dan in Griekenland, bijvoorbeeld), hij is kritisch (voor de roddelpers, of voor een aantal andere Europese lidstaten, die Spanje nog al te vaak betuttelen als het kleine, zwakke broertje dat nog wat wankel op zijn benen staat) en hij nuanceert (bij de beschrijving van de Madrileense sloppenwijk Cañada Real). Zijn eigen mening legt hij heel subtiel tussen de lijnen, of half verborgen achter de laatste zin van een artikel. Ook de foto's zijn enorm veelzeggend: de blik van de koning en de koningin is sprekend, de donkere wolken boven een verkiezingsaffiche onheilspellend...

'Van Madrid naar de hemel. Logboek Spanje' is geen reisgids, geen historische roman, geen receptenboek, geen krantenbericht. Het is een beetje van dat alles, maar ook minder en meer: het biedt een aantal scherpzinnige visies op het Madrid en (bij uitbreiding) Spanje van vandaag. Het  laat nadenken over globalisering en wereldeconomie, over journalistiek en politiek.

Arleston/Floch, Ythaq deel 10: Terugkeer naar Nehorf

Eerlijk gezegd dacht ik dat de fantasyreeks over Ythaq compleet was met het verschijnen van deel 9. Niet dus: prijkt er een volledig nieuw album in de rekken, wordt er meteen ook een volgend aangekondigd op de laatste bladzijde... 

Het mag. Ythaq is pure ontspanning. Het bevat hopen clichés en stereotypen (alleen al die kaft: drie jonge, sexy mensen in een vijandige wereld), maar dat beseffen Arleston en Floch natuurlijk ook wel en ze spelen dat graag uit. 

Het verhaal dan: Narvath en Graniet ontdekten een parallelle wereld en zijn zowat de enigen die (letterlijk) de sleutel hebben om erheen te gaan. De politici van hun eigen planeet willen de boel koloniseren, maar dat ziet het duo uiteraard niet zitten. Voor ze het weten zitten ze tot over hun nek in de problemen, zeker wanneer er bovendien een politiek spelletje met hen wordt gespeeld.

De koppen rollen vrolijk over de bladzijden en de helden weten de tegenstand met hun superkrachten op afstand te houden. Het klinkt allemaal een beetje puberaal, maar de auteurs slagen er telkens weer in (door het hoge tempo, door leuke nevenfiguren, door een onverwachte twist) om het verhaal boeiend te houden en weer naar een volgend deel te doen uitkijken...

Robbedoes en Kwabbernoot, Vip, Viper, Vipst

Onnodig Robbedoes en Kwabbernoot te introduceren. Het duo staat samen met Kuifje aan de wieg van het beeldverhaal, maar in tegenstelling tot de wereldberoemde reporter blijft het duo verschijnen en weet het daarbij zichzelf telkens opnieuw uit te vinden.

Dat is niet anders in het recentste 'Vip, Viper, Vipst'. Wanneer het weekblad Robbedoes in financiële problemen raakt, koopt miljardair Viper het op. Robbedoes en Kwabbernoot weten niet waar ze hun kapitalen het eerst aan moeten uitgeven. Natuurlijk zit er een vipertje onder het gras. Uit de kleine lettertjes in het contract blijkt namelijk dat Robbedoes zowat eigendom is geworden van de investeerder.

Yoann en Vehlmann zijn lang niet het eerste duo dat een Robbedoesalbum mocht tekenen. Velen zijn hen voorgegaan, met wisselend succes, maar deze 'Vip' is een goeie. Het bevat alle vaste ingrediënten, maar met de nodige specerijen, (zoals de heerlijke Nina, die een glansrijke bijrol speelt), en is helemaal up-to-date door de nadrukkelijke aanwezigheid van de financiële markten.

Robbedoes en Kwabbernoot eeuwig jong? Zo ziet het ernaar uit, ja...

John Green, Een weeffout in onze sterren

Stom genoeg heb ik John Green pas recent ontdekt. De Amerikaanse auteur schrijft namelijk het soort boeken dat ik dolgraag als zeventienjarige had gelezen, maar het goede aan Green is dat hij je ook raakt wanneer je geen puber meer bent.

'Een weeffout in onze sterren' is het vierde boek dat ik van hem lees, na 'Het grote misschien', '19x Katherine' en 'Paper Towns'. Een snelle surf leert me dat ik alleen nog 'Will Grayson, Will Grayson', zijn samenwerking met David Leviathan over heb... Om de een of andere reden las ik ze alle vier in Nederlandse vertaling, terwijl ik dat bij Engelstalige boeken meestal vermijd... 

Net als de andere drie werken is 'Een weeffout in onze sterren' een stomp in de maag, van het goede soort. 

Hazel is een medisch wonder, maar de uitzaaiingen zijn niet weg. Of ze in leven blijft hangt af van buisjes en medicatie. Op de leeftijd dat ze zelf haar weg wil zoeken, is ze meer dan ze leuk vindt afhankelijk van haar ouders. 

Om haar mam te plezieren gaat ze naar een zelfhulpgroep, waar ze Augustus Waters leert kennen. Hij is dol op action games, zij op het boek 'Een vorstelijke beproeving'. Om Hazel te plezieren leest Augustus het ook en net als zij blijft hij met heel wat vragen zitten. Abrupter kan een boek namelijk niet eindigen: midden in een zin. Het hoofdpersonage sterft, dat veronderstelt Hazel, maar hoe loopt het af voor haar moeder en haar moeders nieuwe vriend? 

Het zijn vragen waar het duo ook mee worstelt. Hoe moet mijn familie straks verder als ik er niet meer ben? 

Het thema is filosofisch en hard en dat mag en moet. Green verstaat gelukkig de kunst om perfect te doseren. Bovendien hanteert hij een geniale vorm van galgenhumor op tienermaat. Zo krijgt elke stomp in de maag een zalfje en een massage.

Ligt het universum echt wakker van ons? Schudden wij het universum wakker? Heeft het leven zin? Een betekenis? Het zijn vragen die iedereen zich stelt. Het zijn vragen die Green elke keer opnieuw stelt. En elke keer opnieuw beantwoordt. Of ik dat erg vind? Niet echt. Of liever: echt niet!

Haruki Murakami, De broodjesroofverhalen

Haruki Murakami is een van de groten van de hedendaagse literatuur. Ik leerde hem kennen door 'Norwegian Wood', het enige werk van hem dat verfilmd werd.

De broodjesroofverhalen is een dun boekje, ongeveer tachtig pagina's, alles inbegrepen. Het eigenlijke verhaal heeft er niet veel meer dan dertig, want het werd rijkelijk geïllustreerd met goudgroene prenten van Kat Menschik. Die prenten zijn kunstwerkjes op zich, op het randje van kitcherig met al dat blinkende goud, maar toch mooi en mysterieus genoeg.

Ook de twee verhalen baden in eenzelfde tweestrijd. De man die alles vertelt overvalt een bakkerij met een vriend in het eerste verhaal en biecht alles op aan zijn vrouw in het tweede. Het een en ander loopt niet zoals hij het had verwacht...

Mag je een overval plegen als je een onstilbare honger hebt? Zijn er geen andere, betere manieren om aan eten te geraken? Kan een 'vloek' je leven bepalen? Kan muziek de wereld redden? Interessante vragen die maar een half antwoord krijgen. Dat is wat je kan verwachten bij Murakami.

Eerlijk gezegd lees ik nog het liefst zijn romans, maar raak ik toch ook elke keer geboeid door zijn korte verhalen. De broodjesroof is heel toegankelijk en voor wie meerdere Murakami's gelezen heeft zelfs een beetje voorspelbaar. De oorspronkelijke teksten dateren dan ook al uit de jaren '80. Hoog tijd dat ik 1q84 eens uit de kast neem en daarin begin te lezen! Of hoe de broodjesroofverhalen smaken naar meer...

Arnon Grunberg, De man zonder ziekte

Vooraan in Grunbergs recentste worp staat een lijstje met al zijn werk. Ik dacht dat ik al meer boeken van hem had gelezen, maar ik kwam niet verder dan drie: 'De mensheid zij geprezen', 'Tirza' en nu dus ook 'De man zonder ziekte'. 'Onze oom' staat al een paar jaar geduldig op de boekenplank te wachten.

De Inktaap indachtig, besloot ik dit jaar maar eens een aantal titels te lezen die genomineerd zijn voor de Gouden Boekenuil of de Libris Literatuurprijs. Grunberg was een van de bekendste namen ertussen en het boek lag naar mij te lachen in de bibliotheek. Twee goede redenen om met 'De man zonder ziekte' te beginnen. De titel was dat veel minder...

Centraal in het verhaal staat de jonge en wat naïeve architect Samarendra, geboren en getogen in Zwitserland, maar met Indische roots. Door enkele vreemde gebeurtenissen komt hij eerst in Bagdad en later in Dubai terecht om er enkele ambitieuze architecturale plannen ten uitvoer te brengen.

Het gaat mis. Natuurlijk gaat het mis. Alleen is het niet meteen duidelijk waar precies. Er zijn enkele ongewone gebeurtenissen, maar op zich weinig verontrustends, en dan ineens zit Sam tot over zijn oren in de problemen... Net als het hoofdpersonage zelf, had ik niet helemaal begrepen wat er fout liep. Meer dan hem was ik wantrouwig en had ik bepaalde vermoedens. Of ik het dan beter had gedaan dan Samarendra? Geen idee. Het is duidelijk dat hij misbruikt werd, maar hoe, waarom en door wie blijkt pas wanneer het al te laat is... en dan nog.

De personages in Arnon Grunbergs boeken, toch degene die ik al gelezen heb, hebben vaak enkele bizarre trekjes. Dat is bij Samarendra niet anders. Relaties liggen moeilijk, de eenzaamheid loert altijd ergens om de hoek of zit verstopt in een reiskoffer, onder het bed, in een fles whisky... Om al die redenen is het moeilijk je met het hoofdpersonage te identificeren. 'De man zonder ziekte' is mooi zoals een kunstwerk uit een ander tijdperk mooi kan zijn: het is knap gedaan, maar het doet je niet zo heel veel.

Net als bij 'Tirza' vroeg ik me geregeld af hoe anderen de situatie bekeken. Daarover kom je weinig te weten, want de auteur volgt alleen Samarendra. Hoe gaat Nina om met het vreemde gedrag van haar man? Wat denkt Sams moeder? Wat gaat er om in het hoofd van zijn gehandicapte zus? 

Zo blijkt Grunbergs kracht tegelijk zijn zwakte: hoe subtiel en treffend hij zijn hoofdpersonage ook neerzet, ik had de hele tijd het gevoel iets te missen, al was dat misschien gewoon de bedoeling van de auteur: weergeven hoe veel mensen vandaag alles hebben wat ze maar willen en toch nog altijd een gevoel hebben van iets te missen.

Ik gun Grunberg zijn zoveelste bekroning, maar ik vermoed dat ik toch op iemand anders zal stemmen dit jaar.

Sokal, Canardo: een flater van formaat

Canardo! Op de een of andere manier heb ik het altijd al gehad voor die geschifte eend. Hij is een soort privédetective, maar van het niet-fanatieke soort. Zijn bedoeling is meestal wel om de zaak op te lossen, maar vooral als hij er zelf beter van wordt. Zijn idealisme is immers al een paar decennia geleden in de berm beland en daar blijven stinken.

Neen, Sokal is niet meteen bekend om zijn positieve wereldbeeld. In de wereld van inspecteur Canardo viert de corruptie feest en dat is in 'Een flater van formaat' niet anders. 

De flater waarvan sprake komt van inspecteur Garenni, een vriend van Canardo. Tijdens een bankoverval wordt een collega, inspecteur Balegoot, omgebracht met het wapen van Garenni, die zich tot kort daarvoor was gaan bezatten op café. Canardo wacht de bijna onmogelijke taak te bewijzen dat het allemaal een fatale vergissing was, dat Garenni Balegoot nooit uit de weg had willen ruimen. Canardo's vriend kan het niet meer aan en stort zich met verdubbelde moed op de alcohol.

Sokal moet het vooral hebben van sfeer, meer dan van de plot. Wie Balegoot vermoordde is ondergeschikt aan de beklemmende onderdompeling in de criminele wereld waarin het niet meer zo duidelijk is wie agent is en wie maffioso (of maffiosa). De pers wordt evenmin gespaard. 

'Een flater van formaat' is een gitzwarte kritiek op de dubbelzinnige rol van corrupte 'rechtsdienaars' en opdringerige journalisten zonder scrupules. Idealen worden met doodsverachting op een grote afvalbelt gekieperd. 

In dit Canardoavontuur viert het cynisme (zoals wel vaker) hoogtij. Een aantrekkelijke wereld is het niet, maar ze werd wel heerlijk in beeld gebracht!